Trà, chai và tea

Khoảng năm ngàn năm trước đây, khi những người thuộc lãnh thổ Trung Quốc bây giờ bắt đầu nhấm nháp những ngụm nước nhỏ được pha với lá và búp của một loại cây (mà sau này gọi là trà) thì tên gọi của loại thức uống nổi tiếng này cũng bắt đầu xuất hiện. Hầu hết các dân tộc sống trên lãnh thổ Trung Quốc bây giờ (đặc biệt là những người nói tiếng Quan thoại – Mandarin hay tiếng Quảng Đông – Cantonese) đều gọi thức uống này là “Chá”. Tuy vậy, một số các dân tộc khác bao gồm người Mân Nam thì lại gọi thức uống này là “te.”

Tua nhanh thời gian thêm khoảng 4500 năm (tức là quay lại khoảng 500 trước) thì những người châu Âu thông qua việc giao thương bằng đường thủy với người châu Á cũng đã biết tới trà. Những thương nhân Bồ Đào Nha là những người đầu tiên mang thức uống này tới châu Âu thông qua Macao và liền sau đó, người châu Âu đã gọi chúng bằng các tên gọi khác nhau như : cha, shai, choy, shãy… Câu chuyện tương tự cũng xảy ra với những thương nhân di chuyển trên đường bộ đến từ Trung Á, bán đảo Arab, Nga … và tên gọi “chai” cũng tồn tại trong ngôn ngữ của họ để chỉ trà.

Trong khi đó, thương gia người Hà Lan là những người nhập khẩu trà vào Tây Âu (bao gồm Tây Ban Nha, Pháp, Đức, Ý) thì lại nhập hàng từ vùng Phúc Kiến (Fujian) và do vậy tên gọi của thức uống này bị ảnh hưởng bởi người Mân Nam : té, tèh, tey…

Trong khi đó, không hiểu có phải ảnh hưởng của người Ấn Độ hay không mà những người Mỹ lại nghĩ rằng “chai” tương đương với “sữa + trà” trong khi “tea” thì tương đương với trà không có sữa. Những người Ấn Độ cũng cho rằng công thức Masala Chai (trà, quế, sữa …) của họ đã tồn tại từ 9000 năm, hoặc chí ít là từ 5000 năm trước và có lịch sử không thua kém gì so với lịch sử trà của người Trung Quốc.

Ở Việt Nam, chúng ta có cả hai cách gọi tương ứng với cha, chai hay tè, teh là trà và chè. Trà thường dùng để chỉ nước uống từ cây trà/cây chè, trong khi đó chè thì được dùng với ý nghĩa rộng hơn và có thể là để chỉ các hỗn hợp chè ngọt/mặn (không sử dụng lá trà) như chè đậu xanh, chè bắp …

(pix courtesy of ePi.Longo – Under Creative Commons License)

Read More...

Ai là người phát minh ra địa chấn kế (máy ghi động đất)?

Địa chấn kế đầu tiên trông hấp dẫn hơn các địa chấn kế ngày nay rất nhiều. Như bạn nhìn thấy trong hình trên, địa chấn kế này được chạm trổ đá quý, được thiết kế rất đẹp với núi, rùa, chim và thú vật. Gắn với chiếc bình này là 8 đầu rồng tương ứng với 8 hướng và mỗi hướng có một chú cóc đứng chầu. Nếu hòn bi nằm trong đầu rồng rơi xuống miệng cóc ở một hướng nào đó, người Trung Quốc cổ sẽ biết rằng có xảy ra địa chấn tại hướng đó.

Thiết bị này xuất hiện từ rất sớm : năm 78-139 sau Công Nguyên (bạn có tin nổi không?). Zhang Heng, tác giả của phát minh này là một thiên tài. Ông đã để lại khá nhiều các phát minh khác nhưng địa chấn kế nói trên quả thực là một phát minh vô cùng xuất sắc. Hệ thống cột cân bằng bên trong cùng hệ thống bi có thể lăn ra 8 hướng khiến thiết bị này có thể phát hiện được chính xác cơn động đất và hướng của nó.

Thiết bị của Zhang Heng chính xác tới mức đã từng có một câu chuyện ghi lại trong lịch sử rằng khi một hòn bi được lăn từ miệng một con rồng ra, không ai cảm thấy bất cứ điều gì xảy ra cả. Mặc dù rất tôn trọng Zhang Heng nhưng những người xung quanh ông đều nghi ngờ tính chính xác của thiết bị này. Cho tới tận vài hôm sau, người đưa thư từ một địa điểm cách đó 700km mới đưa tin tới nơi thông báo về vụ động đất.

Cho tới tận thế kỷ XIX thì địa chấn kế có khả năng ghi lại nhật ký mọi rung động của Trái Đất xung quanh điểm đo đạc mới được hoàn thiện. Ngày 27/4/1894, nhà phát minh người Anh có tên Charles Howard Darwin đã quan sát ảnh hưởng một trận động đất từ Hy Lạp khi ông ở tại Birmingham, Anh. Thiết bị ghi lại rung động của Trái Đất này có khả năng ghi lại các rung động ra thành dạng sóng trên giấy để đưa ra dự đoán cường độ trận động đất cũng như để nghiên cứu về sau.

Read More...

7 bức tượng lớn nhất thế giới thời hiện đại

Việc xây dựng các bức tượng lớn đã từng xuất hiện ngay từ thời Ai Cập cổ đại mà đại diện tiêu biểu cho tới bây giờ chính là tượng Nhân sư (Sphinx) vẫn còn đang tồn tại. Danh sách dưới đây sẽ không liệt kê các bức tượng lớn nhất thế giới trong lịch sử mà chỉ liệt kê 7 bức tượng lớn nhất thế giới được xây trong thời kỳ hiện đại.

7.Rodina Mat (102m)

(pix courtesy of Roads Less Traveled Photography – Under Creative Commons License)

Được đặt tại Kiev, Rodina Mat được xây dựng để kỷ niệm chiến thắng của nhân dân Sô Viết trong thế chiến thứ II. Bức tượng có chiều cao là 62m + phần chân của bức tượng cao 40m được hoàn thành vào năm 1981 với trọng lượng 560 tấn.

6.Tượng hoàng đế Yan và Huang (106m)

Tượng hai hoàng đế này đã được tạc trong 20 năm vào vách núi nhìn ra sông Hoàng Hà, tỉnh Trịnh Châu (Zhengzhou) và chỉ mới được hoàn thành vào năm 2007. Bức tượng cao 106m, tạc theo hình tượng của hai hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc là Yan Di và Huang Di.

5.Tượng Quan Âm (Guan Yin) (108m)

(pix courtesy of Matthew Stinson – Under Creative Commons License)

Bức tượng Quan Âm có chiều cao 108m được đặt tại bờ Nam của đảo Hainan (Hải Nam), Trung Quốc. Bức tượng Quan Âm này có ba mặt, một mặt quay vào đất liền và hai mặt còn lại hướng ra biển Đông. Được xây từ năm 1999, bức tượng này đã được hoàn thành trong thời gian 6 năm.

4.Cristo-Rei (110m)

(pix courtesy of liber – Under Creative Commons License)

Cristo-Rei được xây dựng tại Lisbon (thủ đô của Bồ Đào Nha) với cảm hứng lấy từ tượng Chúa rất nổi tiếng tại Rio de Janeiro (Brazil). Có chiều cao giống với bức tượng gốc của Brazil (28m), Cristo-Rei được đặt trên một ngọn tháp có chiều cao 82m nên tổng toàn bộ chiều cao của công trình này là 110m. Được khởi công từ năm 1959, công trình Cristo-Rei mất hơn 10 năm để hoàn thành.

3.Ushiku Daibutsu (120m)

(pix courtesy of toyohara – Under Creative Commons License)

Theo tiếng Nhật thì Daibutsu có nghĩa là bức tượng Phật lớn. Ushiku Daibutsu là bức tượng Phật lớn được đặt tại thành phố Ushiku, Nhật Bản. Hoàn thành vào năm 1995, lúc đó bức tượng này là bức tượng lớn thứ 3 trên thế giới. Khách thăm quan có thể đi thang máy ở bên trong bức tượng để đi từ mặt đất lên tới đỉnh của bức tượng. Ushiku Daibutsu thể hiện hình ảnh của Phật A-di-đà (Amitabha Buddha), một trong các vị Phật nổi tiếng tại châu Á.

2.Laykyun Setkyar (130m)

(pix courtesy of patrikmloeff – Under Creative Commons License)

Đây là bức tượng cao thứ hai thế giới, đặt tại đồi Po Kaung, gần với thành phố Monywa ở miền Trung Myanmar. Đây là một cụm tượng đài khá nổi tiếng bởi nằm ngay dưới chân bức tượng này cũng là một bức tượng Phật nằm lớn nhất thế giới. Bức tượng Phật nằm được hoàn thành từ năm 1991 trong khi bức tượng Phật đứng chỉ mới được hoàn thành vào năm 2008.

1.Spring Temple Buddha (153m)

(pix courtesy of Wikipedia – Under Creative Commons License)

Điều đáng ngạc nhiên là cả ba bức tượng cao nhất thế giới trong thời kỳ hiện đại đều là tượng Phật. Được đặt tại Hà Nam, Trung Quốc, tượng Spring Temple Buddha bắt đầu được xây dựng sau khi quân đội Taliban phá hủy tượng Phật Bamiyan Buddhas (tháng 3/2001). Bức tượng được hoàn thành vào năm 2008 với hình tượng của Vairocana Buddha – Đại Nhật Như Lai hay còn gọi là Phật Tỳ Lô Giá Na.

Read More...

10 ngôi chùa/đền nổi tiếng nhất châu Á

Không có một nơi nào trên Trái Đất lại chứa nhiều đền/chùa như ở châu Á. Cũng không có nơi nào ở châu Á lại có nhiều đền/chùa của đạo Phật, đạo Hindu, Jain, đạo Lão … đẹp tới như vậy. Dưới đây là danh sách 10 ngôi chùa/đền nổi tiếng nhất châu Á mà nếu có cơ hội thì bạn nên thăm quan.

10.Lotus Temple (Bahá’í House of Worship) – Delhi – Ấn Độ

(pix courtesy of Adib Roy – Under Creative Commons License)

Có tên chính thức là Bahá’í House of Worship nhưng ngôi đền này thường được gọi là Lotus Temple do hình dạng của nó. Được hoàn thiện năm 1986, Lotus Temple là một trong những biểu tượng chính của thủ đô Delhi, mở cửa cho tất cả mọi người thuộc mọi tôn giáo khác nhau.

9.Ranakpur Temple – Rajasthan – Ấn Độ

(pix courtesy of Honza Soukup – Under Creative Commons License)

Được xây dựng để thờ Adinatha, đền Ranakpur của những người theo đạo Jain mọc lên một cách thần kỳ ở triền đồi với 1444 bậc thang bằng đá hoa cương dẫn lên được chạm khắc rất tinh tế. Cột của ngôi đền cũng được chạm khắc rất cẩn thận và không có bất cứ hai cái cột nào trong đền lại giống hệt nhau. Cho tới nay người ta vẫn còn tranh cãi về khoảng thời gian xây dựng đền nhưng các học giả đều thống nhất là đền được xây vào khoảng cuối thế kỷ XIV cho tới giữa thế kỷ XV.

8.Taktsang Dzong – Bhutan

(pix courtesy of hockadilly – Under Creative Commons License)

Được xây dựng nằm trên mỏm núi cao 900m (3000 feet), tu viện Taktsang được coi như một biểu tượng không chính thức của đất nước Bhutan. Tu viện này được xây dựng từ thế kỷ XVII nhưng sau đó đã bị cháy lớn vào năm 1998 và được khôi phục nguyên trạng dần dần lại ngay sau đó.

7.Chùa Phật Ngọc – Bangkok – Thailand

(pix courtesy of Chrissy Olson – Under Creative Commons License)

Chùa Phật Ngọc (còn có tên là Wat Phra Kaew) là một ngôi chùa nổi tiếng tại thủ đô Bangkok, Thái Lan. Chùa được đặt bên ngoài sân của Cung điện Hoàng gia với bức tượng Phật bằng ngọc được mặc áo thếp vàng. Bức tượng Phật này là một trong những bức tượng Phật nổi tiếng và cổ nhất trên thế giới.

6.Thiên Đàn – Bắc Kinh – Trung Quốc

(pix courtesy of Stuck in Customs – Under Creative Commons License)

Thiên Đàn (Temple of Heaven) được coi là đền dành cho những người theo đạo Lão (Taoist) mặc dù trên thực tế việc thờ cúng Ngọc Hoàng đã tồn tại trong dân gian Trung Quốc từ rất lâu trước khi đạo Lão xuất hiện. Thiên Đàn được xây dựng từ năm 1406 tới năm 1420 trong thời nhà Minh (cũng là lúc hoàn thiện Tử Cấm Thành).

5.Golden Pavilion – Kyoto – Nhật Bản

(pix courtesy of MoMaBi – Under Creative Commons License)

Đền Golden Pavilion (Kinkaku-ji) là thắng cảnh được ưa thích nhất tại cố đô Kyoto. Được xây dựng từ một ngôi biệt thự bỏ hoang của tướng quân Ashikaga Yoshimitsu vào cuối thế kỷ XIV, ngôi đền sau đó đã được chuyển đổi thành địa điểm để tọa thiền của con trai tướng quân. Năm 1950, ngôi đền đã bị đốt bởi một nhà sư và đã được dựng lại nguyên vẹn chỉ 5 năm sau đó.

4.Harmandir Sahib – Amritsar – Ấn Độ

(pix courtesy of jobopa – Under Creative Commons License)

Còn được gọi là Đền Vàng, Harmandir Sahib là trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của người Sikhs. Ngôi đền nổi tiếng này được xây dựng bởi Guru Ram Dast vào thế kỷ XVI và được hoàn thiện bởi người kế vị của ông là Guru Arjan. Vào thế kỷ XIX, Maharaja Ranjit Singh (Maharaja – vua một vùng – tương đương với tỉnh trưởng) đã dát vàng lên tầng trên của ngôi đền và từ đó ngôi đền được gọi là đền Vàng.

3.Baalbek – Lebanon

(pix courtesy of spdl_n1 – Under Creative Commons License)

Baalbek là một trong những địa điểm khảo cổ học và địa điểm tôn giáo khá đặc biệt tại phía đông bắc của Li-băng. Từ thế kỷ thứ I trước Công Nguyên cho tới thế kỷ thứ I sau Công Nguyên, những người La Mã đã xây dựng 3 ngôi đền thờ thần Jupiter, Venus và Bacchus (thần rượu) ở đây. Đền thờ thần Jupiter là đền thờ to nhất với 54 hàng cột đá granite cao 21m (cho tới nay chỉ còn giữ được 6 hàng cột). Đền thờ được bảo quản tốt nhất là đền thờ Bacchus được xây dựng vào năm 150 sau Công Nguyên.

2.Borobudur – Java – Indonesia

(pix courtesy of shapeshift – Under Creative Commons License)

Nằm trên đảo Java, đây là ngôi chùa Phật giáo lớn nhất Indonesia. Ngôi chùa bằng đá này đã được xây dựng trong 75 năm, vào khoảng thế kỷ thứ VIII và thứ IX vào thời vua Sailendra. Theo thống kê, để xây dựng Borobudur người ta cần tới hơn 2 triệu phiến đá khác nhau. Ngôi chùa cổ này đã bị bỏ hoang vào thế kỷ XIV và đã nằm bỏ hoang giữa rừng già và tro bụi của núi lửa vài thế kỷ trước khi được khôi phục trở lại.

1.Angkor Wat – Siem Reap – Cambodia

(pix courtesy of ePi.Longo – Under Creative Commons License)

Angkor Wat (Thành phố của những ngôi đền/chùa) quả thật là một quần thể đền chùa khổng lồ mà bạn không thể bỏ qua khi ghé thăm châu Á và đặc biệt là Đông Nam Á. Được xây dựng bởi vua Suryavarman II vào thế kỷ XII, Angkor Wat đầu tiên dành cho đạo Hindu và sau đó chuyển sang thờ Phật. Cũng bị bỏ hoang như Borobudur vài thế kỷ trong rừng hoang, sau khi được phát hiện Angkor Wat đã ngay lập tức trở thành một điểm du lịch và nghiên cứu văn hóa lịch sử chính của Cambodia.

Read More...

Mỳ ăn liền được phát minh ra bởi người Trung Quốc tại Nhật Bản

Lịch sử quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc – Nhật Bản đã trải qua khá nhiều thăng trầm. Vào năm 400, năm mà Trung Quốc và Nhật Bản lần đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao thì Trung Quốc có công nghệ phát triển hơn Nhật Bản khá nhiều. Người Nhật đã học từ Trung Quốc kỹ năng viết, làm giấy, sử dụng lịch của người Trung Quốc và du nhập cả Phật giáo từ Trung Quốc. Tuy vậy, tình hình dần dần thay đổi và tới thế kỷ XIX, Nhật Bản đã bắt đầu có phần vượt trội hơn người hàng xóm to lớn của mình.

Năm 1910, hai đầu bếp Trung Quốc làm việc tại nhà hàng Rairaken ở Tokyo đã giới thiệu một món ăn mới làm từ nước xuýt mặn và mỳ. Hai người đầu bếp này gọi món ăn của họ là Shina Soba (Shina ~ China còn Soba là mỳ làm từ bột kiều mạch). Sau chiến tranh thế giới thứ 2, với những lỗi lầm mà người Nhật gây ra cho Trung Quốc (gần 20 triệu người Trung Quốc đã bị giết), Shina Soba đã được bỏ chữ Shina đi và thay vào đó là Chuka Shoba.

Một bước ngoặt mới đã xuất hiện với mỳ Shoba vào năm 1958 khi một doanh nhân có tên là Momofuku Ando đưa ra phiên bản mỳ Shoba đóng gói và có thể ăn liền. Shoba được rán kỹ, thêm vị gà, rút bớt nước và đóng gói với tên Chikin Ramen. Từ Ramen cũng được xuất phát từ hai từ trong tiếng Trung Quốc là la/mian. Sau đó, mỳ ăn liền Ramen bắt đầu được bán ra toàn thế giới với các vị khác nhau (cà-ry, tôm, rau, chua cay …) nhờ giá thành rẻ, không phải chế biến gì nhiều mà có thể ăn ngay tức khắc…

Năm 2005, gần 90 tỷ gói mỳ Ramen đã được ăn khắp nơi trên toàn thế giới. Vào khoảng thời gian này, Trung Quốc và Nhật Bản cũng đã có quan hệ ngoại giao tốt hơn rất nhiều, trừ việc tranh chấp trên quần đảo Senkaku (giống việc Trung Quốc cố tình xâm phạm Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam). Ông Ando cũng đã sống rất thọ tới 98 tuổi (mất năm 2007) và không ngày nào là không ăn mỳ Ramen + đánh golf khi ông còn sống.

(pix courtesy of Adam Kuban – Under Creative Commons License)

Read More...

Voi đang tiến hóa theo hướng không có ngà do bị săn trộm quá nhiều

Một nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Trung Quốc chỉ ra rằng voi đực (giống voi châu Á) ở Trung Quốc ngày càng được sinh ra với ngà bé hơn bởi số lượng các con voi đực trưởng thành có ngà lớn bị giảm đi rất nhiều trong tự nhiên do bị săn bắn trộm. Nghiên cứu này được thực hiện tại tỉnh Yunnan (Vân Nam), nơi mà 2/3 voi của Trung Quốc sống ở đây.

Bắt đầu từ khi ngà voi được sử dụng để làm đồ vật trong nhà và được sử dụng để khảm vào súng, các con voi có ngà bị săn bắn dữ tợn và vô hình trung việc có ngà không còn là một lợi thế nữa. Chỉ có voi đực mới có ngà và trước đây thì việc có ngà to sẽ giúp voi chiến đấu tốt hơn và thể hiện được sức mạnh của mình hơn. Thế nhưng ngày nay thì các con voi có ngà bé hoặc không có ngà lại sống lâu hơn và góp vào quỹ gene của voi trong tự nhiên các gene liên quan tới việc không có ngà/ngà bé. Theo nghiên cứu của Zhang Li tại Beijing thì số lượng gene này trước chỉ chiếm từ 2-5% thì nay đã tăng từ 5-10% trong cộng đồng voi tại Trung Quốc.

Zhang Li cũng dẫn chứng rằng một số nghiên cứu vào năm 1970s và 1980s tại Uganda cũng chỉ ra điều tương tự với kết quả nghiên cứu của mình. Tuy vậy, khá nhiều các trung tâm nghiên cứu khác trên thế giới cho rằng việc lan truyền và tiến hóa của gene-không-có-ngà trong cộng đồng voi cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng hơn. Chúng ta cũng hy vọng rằng với việc cả thế giới đang chung tay bảo vệ voi thì xu hướng không-có-ngà sẽ không phát triển tiếp tục. Gần đây tại Việt Nam cũng có nghi án chủ voi cấu kết với người ngoài để giết voi nhằm lấy ngà tại Đà Lạt, Lâm Đồng.

(pix courtesy of h.koppdelaney – Under Creative Commons License)

Read More...

Bắt đầu từ lúc nào thì đèn xanh, đèn đỏ được dùng để điều khiển giao thông?

Cho dù bạn ở đâu trên thế giới thì có một quy tắc gần như có thể được áp dụng ở khắp mọi nơi : nhìn thấy đèn đỏ thì dừng lại mà đèn xanh thì lưu thông tiếp. Quy tắc này xuất hiện trên thế giới lần đầu tiên vào năm 1848 khi tàu thủy của Anh lắp đèn ở hai bên hông để tránh va chạm với nhau trong đêm. Đèn xanh được đặt ở hông bên phải, đèn đỏ được đặt ở hông bên trái và bạn sẽ được vượt nếu bạn ở phía bên phải của tàu nhưng không được vượt nếu bạn đang ở bên trái. Cho tới giữa thế kỷ XIX, tàu hỏa ở Mỹ cũng bắt đầu sử dụng hệ thống báo hiệu này. Dần dần, hệ thống này được áp dụng cho cả đường bộ như ngày nay.

Thế nhưng, những người Trung Quốc lại không thích như vậy. Trong thời điểm Cách mạng văn hóa, Hồng vệ binh cảm thấy khó chịu với việc tại sao màu đỏ lại mang ý nghĩa là dừng lại trong khi đối với họ thì nó thể hiện cách mạng, thể hiện ý chí tiến lên? Do vậy, họ đòi phải thay đổi chiều của hai màu với nhau, đỏ thì đi và xanh thì đứng lại. Rất may mắn cho người Trung Quốc là Chu Ân Lai lúc đó đã thuyết phục đội Hồng vệ binh rằng đây là một ý tưởng không hay ho gì.

Đối với những người mù màu thì họ làm cách nào để phân biệt được đèn xanh hay đỏ? Theo quy định quốc tế, thứ tự của các loại đèn được sắp xếp như sau : xanh ở dưới cùng, vàng ở giữa và đỏ ở trên cùng. Người mù màu có thể sử dụng thứ tự của đèn sáng (ở trên hay ở dưới) để quyết định xem họ có nên di chuyển hay không. Tại một số quốc gia có nhiều sương mù, người ta khó có thể phân biệt được thứ tự của đèn báo hiệu từ xa nên chính phủ các quốc gia này có thể sử dụng một số biện pháp khác nhau (ví dụ thay đổi hình dạng của đèn từ tròn sang các loại hình khác nhau) để hỗ trợ người bị mù màu.

(pix courtesy of ePi.Longo – Under Creative Commons License)

Read More...

Tiếng Anh có phải là ngôn ngữ được nhiều người sử dụng nhất trên thế giới hay không?

Nếu bạn nghĩ rằng tiếng Anh là ngôn ngữ được nhiều người sử dụng nhất trên thế giới thì có lẽ bạn đã nhầm. Mặc dù tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của 53 quốc gia khác nhau và là ngôn ngữ chính thức của khối E.U thì nó chỉ là ngôn ngữ đứng thứ 3 trong Top 10 ngôn ngữ được nhiều người sử dụng nhất trên thế giới. Đứng đầu danh sách này là tiếng Trung Quốc (Mandarin) với hơn 800 triệu người sử dụng (mặc dù Trung Quốc có hơn 1 tỷ người nhưng cũng có rất nhiều ngôn ngữ khác nhau trên đất nước này và không phải ai cũng sử dụng ngôn ngữ Mandarin).

Đứng thứ hai trong danh sách này là tiếng Tây Ban Nha với hơn 300 triệu người sử dụng. Ngôn ngữ này được sử dụng ở 20 nước khác nhau trên thế giới bao gồm cả Mỹ, Trung Mỹ và Nam Mỹ. Đây cũng là một trong sáu thứ tiếng chính thức của Liên Hợp Quốc. Như đã nói ở trên, đứng thứ ba trong danh sách mới là tiếng Anh với số lượng chỉ kém hơn tiếng Tây Ban Nha chưa tới 5%. Đứng thứ tư trong danh sách này là tiếng Hindu-Urdu được sử dụng tại Ấn Độ với gần 250 triệu người. Thứ 5 trong danh sách là tiếng Ả-rập (Arabic) với hơn 200 triệu người sử dụng.

Từ thứ 5 tới thứ 10, danh sách các ngôn ngữ là : tiếng Bengali (được hơn 180 triệu người sử dụng xung quanh vùng Bangladesh và một số vùng của Ấn Độ), tiếng Bồ Đào Nha (gần 180 triệu người sử dụng), tiếng Nga (hơn 140 triệu người sử dụng), tiếng Nhật (hơn 130 triệu người sử dụng) và tiếng Đức (hơn 90 triệu người sử dụng). Với dân số tương đương (và có chiều hướng hơn) dân số Đức, trong tương lai rất có thể Việt Nam sẽ cạnh tranh với Đức để có được vị trí thứ 10 trong Top 10 ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất trên thế giới.

(pix courtesy of KEXINO – Under Creative Commons License)

Read More...

Lý Thường Kiệt – từ hoạn quan trở thành danh tướng bậc nhất của Việt Nam

“Ông là người giàu mưu lược, có biệt tài làm tướng súy, làm quan trải thờ ba đời vua, phá Tống, bình Chiêm, công lao đức vọng ngày một lớn, được vua sủng ái, là người đứng đầu các bậc công hầu vậy”.

Phan Huy Chú – Lịch triều hiến chương loại chí – Nhân vật chí

Lý Thường Kiệt sinh năm 1019 tại An Xá (phía Nam hồ Tây), tên thật là Ngô Tuấn nhưng về sau có công nên được vua ban quốc tính (đổi họ theo vua) mới đổi sang họ Lý (gia phả họ Ngô chép rằng ông là cháu 5 đời của Ngô Xương Ngập – hoàng tử trưởng của Ngô Quyền, tuy vậy cũng có một số tài liệu khác phản bác điều trên). Sử cũ chép rằng lúc còn trai trẻ, ông là người có vẻ mặt “tươi đẹp lạ thường” nên năm 23 tuổi được tuyển làm Hoàng Môn Chi Hậu, tức một chức hoạn quan nhỏ trong triều. Cũng từ đây, Lý Thường Kiệt khẳng định được tài năng và đức độ của mình. Ông làm quan qua 3 đời vua Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông, được thăng lên các chức Phụ Quốc Thái Phó, Dao Thụ Chư Trấn Tiết Độ, Đồng Trung Thư Môn Hạ, Thương Trụ Quốc, hàm Thái úy tước Khai Quốc Công và được nhận là Thiên Tử Nghĩa Đệ (em kết nghĩa của vua).

Điểm đặc biệt đầu tiên của Lý Thường Kiệt trong vai trò chống giặc là khôi phục được hòa khí của nội bộ quý tộc và tướng lĩnh cao cấp lúc đó (đặc biệt là phe của Thượng Dương Thái Hậu và phe của Thái Phi Ỷ Lan). Tiếp theo đó, ông cũng đã củng cố sự đoàn kết với tù trưởng của các dân tộc ít người phía Tây Bắc và Việt Bắc. Về quân sự, Lý Thường Kiệt chủ trương bình Chiêm để làm yên mặt phía Nam. Táo bạo hơn, năm 1075, quân đội Đại Việt do Lý Thường Kiệt chỉ huy đã tấn công thẳng vào đất nhà Tống (Trung Quốc sau này). Châu Ung, Châu Khâm và châu Liêm là nơi giặc Tống đang nuôi quân nhằm tiến đánh Đại Việt đã bị quân đội Đại Việt đánh úp. Với Phạt Tống lộ bố văn (bài văn nói rõ lý do đánh Tống), cuộc tấn công này đã được sự đồng tình của nhân dân Đại Việt và dân Tống lúc đó. Sau chiến dịch 42 ngày đêm này, sức ép phía Bắc đã được giảm đáng kể nhờ sự thất bại của quân Tống tại Châu Ung, Châu Khâm và châu Liêm. Cuối cùng, khi rút về Việt Nam, chiến tuyến sông Cầu đã được dựng lên để sẵn sàng đón đánh quân Tống một lần nữa.

Năm 1077, quân Tống tiếp tục xâm lược Đại Việt. Lý Thường Kiệt trong tình huống hiểm nghèo đã viết nên bài Nam quốc sơn hà và bí mật sai người vào đền thờ Trương Hống và Trương Hát trên bờ sông Như Nguyệt đọc to lên trong đêm tối. Kết quả là sĩ khí quân Đại Việt tăng lên nhanh chóng và đã đập tan được quân giặc tại đây. Sau khi quân Tống rút về, Lý Thường Kiệt ngay lập tức dâng thư … xin hàng. Đây cũng là một việc làm cần thiết trong ngoại giao để tránh đổ máu sau này cho hai dân tộc. Về sau, hai triết gia nổi tiếng nhà Tống là Trình Di và Trình Hạo trong Nhị Trình Di Thư đã phải bình một cách hài hước và có phần chua chát rằng “May được lời giặc nói nhũn, nhân thế mà giảng hòa!!!“

Lý Thường Kiệt qua đời vào tháng 6 năm 1105, thọ 86 tuổi. Điều đáng nói là trước khi mất một năm, ông vẫn còn là tướng chỉ huy của quân đội và tham gia các trận đánh lớn ở phía Nam. Nếu trong lịch sử hoạn quan luôn bị coi là những thành phần xấu, khích bác vua thì Lý Thường Kiệt lại thực sự là một tấm gương chói sáng trong việc dựng nước và giữ nước. Ngày nay, đền thờ ông có ở khắp nơi tại Việt Nam và hầu hết các thành phố lớn tại Việt Nam đều lấy tên ông để đặt tên cho những con đường chính của mình.

(pix courtesy of Wikipedia – Under Creative Commons License)

Read More...

Top 5 mẹo sinh con theo ý muốn kỳ lạ nhất

Mặc dù thời nay việc sinh con trai hay con gái đều quý nhưng tư tưởng phải sinh con trai bằng được vẫn còn tồn tại khá nặng nề ở nhiều nơi trên thế giới. Tư tưởng này xuất phát từ việc coi con trai là người duy trì dòng dõi trong nhà và quan trọng hơn là lao động chính trong nhà nên việc sinh càng nhiều con trai sẽ càng tốt. Đi theo luồng tư tưởng đó, đã có khá nhiều các phương pháp giúp vợ chồng sinh con theo ý muốn. Dưới đây là 5 phương pháp kỳ lạ nhất trong số các phương pháp này. Đa phần các phương pháp dưới đây đều chưa được kiểm chứng kỹ lưỡng và không đảm bảo được tính chính xác, chỉ có tác dụng tham khảo.

1.Phương pháp tra bảng của người Trung Quốc

Truyền thuyết cho rằng bảng này đã được tìm thấy trong một ngôi mộ cổ ở tại Trung Quốc cách đây gần 1000 năm. Hiện tại bảng gốc vẫn được bảo quản tại Viện nghiên cứu khoa học Beijing. Người ta đồn đại rằng bảng này đúng tới 99% nhưng các nhà khoa học lại cho rằng bảng này không có giá trị gì trên thực tế và tỷ lệ đúng là 50%, có nghĩa rằng có dùng bảng hay không dùng bảng cũng như nhau.

(click để phóng to)

Theo bảng này, tùy theo độ tuổi của người mẹ (trục X) và tháng bắt đầu có thai (trục Y) sẽ xác định được giới tính (B – Boy – Trai, G – Girl – Gái).

2.Phương pháp O+12

Đây là phương pháp của một người mẹ người Úc có tên là Kynzi phát hiện ra trong quá trình mong mỏi có một đứa con gái cho riêng mình. Kynzi áp dụng các phương pháp khác cho 5 người con đầu tiên của mình để mong có một đứa con gái nhưng kết quả là cô có tới … 5 cậu con trai. Với đứa con thứ 6, Kynzi quyết định thay đổi phương pháp và thành công. O được viết tắt của chữ Ovulation (rụng trứng) còn 12 là 12 giờ. Kynzi cho rằng nếu vợ chồng quan hệ tình dục sau 12h kể từ khi người vợ có dấu hiệu rụng trứng thì tỷ lệ đẻ con gái sẽ rất cao. Phương pháp này được lan truyền giữa các người bạn của Kynzi và cho tới nay tỷ lệ đúng là 70%. Tuy nhiên, chú ý rằng phương pháp này chỉ thích hợp cho các cặp vợ chồng muốn có con gái.

3.Phương pháp dựa trên thực phẩm ăn uống

Các nhà khoa học tin rằng việc ăn uống của người phụ nữ sẽ giúp cho môi trường thụ thai chọn lựa được giới tính của thai nhi. Nếu như tinh trùng gặp trứng trong môi trường kiềm hóa (pH>7) thì tốt cho các nhiễm sắc thể Y (con trai) còn nếu là môi trường acid hóa (pH<7) thì sẽ tốt cho các nhiễm sắc thể X (con gái). Do vậy nếu các cặp vợ chồng muốn có con gái thì người vợ nên ăn nhiều cá, uống nhiều sữa và ăn các thức ăn giàu calci. Ngược lại, nếu muốn có con trai thì người vợ nên ăn nhiều thịt, trứng  và các thức ăn khác chứa nhiều protein. Phương pháp này có tỷ lệ đúng tới kinh ngạc là 80% nhưng các bác sỹ đều khuyên rằng trước khi áp dụng phương pháp ăn uống cần phải có sự tư vấn của bác sỹ bởi việc ăn uống không cân bằng như trên có thể gây tác động xấu cho bà mẹ và đứa trẻ. Con trai hay con gái đều không quan trọng bằng một đứa trẻ khỏe mạnh, đúng không bạn?

4.Phương pháp Selnas

Tiến sỹ Patrick Schoun vào năm 1985 đã phát hiện rằng nhiễm sắc thể X có điện tích hơi âm và nhiễm sắc thể Y có điện tích hơi dương. Tùy thuộc vào từng ngày khác nhau mà điện tích của trứng sẽ thay đổi, dẫn tới việc nó sẽ “hấp dẫn” nhiễm sắc thể X hay nhiễm sắc thể Y. Dựa trên kết luận này, Schoun đã phát minh ra một công thức cho phép tính toán chu kỳ mà trứng sẽ thích nhiễm sắc thể X hơn hay nhiễm sắc thể Y hơn cho bất cứ bà mẹ nào. Tỷ lệ đúng cho phương pháp này lên tới 87% nhưng bạn phải liên lạc với tiến sỹ Schoun để có được bảng này (và phải mua khá nhiều tiền). Hơn nữa, các nhà khoa học cho rằng mặc dù phương pháp này là đúng nhưng nó làm giảm tỷ lệ thụ thai của bạn đi rất nhiều và không nên áp dụng với các cặp vợ chồng có khó khăn trong việc sinh sản.

5.Phương pháp Jonas

Tiến sỹ Eugen Jonas là một nhà tâm lý học nhưng đã chuyển nghề sau khi Hungary cho phép phá thai vào năm 1956. Ông nghiên cứu chu kỳ sinh sản của phụ nữ và nhận thấy rằng mặt trăng có ảnh hưởng tới chu kỳ này. Sử dụng thiên văn học, Jonas cho rằng mình có thể xác định được lúc nào thì phụ nữ sẽ mang thai, giới tính của trẻ là gì và sức khỏe của thai nhi ra sao. Phương pháp này được Jonas công bố đúng tới 98% và mọi trường hợp áp dụng đều được ghi chép lại cẩn thận. Có một số nhà khoa học khác coi phương pháp này là nhảm nhí và điên rồ. Tuy nhiên, có một sự thật là Jonas và vợ mình đã có tới 11 đứa con rất khỏe mạnh và Jonas công bố rằng 11 đứa con này đều được sinh ra theo phương pháp của ông. Cũng có một nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng phương pháp Jonas chỉ có thể đúng trong điều kiện người mẹ không ăn theo chế độ như đã nói tới trong phương pháp ăn uống mà thôi.

(pix courtesy of limaoscarjuliet – Under Creative Commons License)

Read More...

Bàn phím QWERTY được phát minh ra để làm chậm tốc độ của người đánh máy?

Bàn phím dạng QWERTY là kiểu trình bày bàn phím thông dụng nhất bây giờ. Cái tên QWERTY được đưa ra theo 6 ký tự đầu tiên của hàng phím chữ trên cùng của bàn phím. Được thiết kế vào năm 1867, bàn phím dạng QWERTY đã tồn tại được hơn 100 năm cho tới nay. Một số các mẫu điện thoại ngày nay luôn tự hào rằng mình có bàn phím QWERTY nhưng trên thực tế, bàn phím này lại được thiết kế ban đầu để làm chậm đi tốc độ của người đánh máy chứ không phải giúp họ có thể bấm được nhanh hơn.

Khi thiết kế ra bàn phím này, C.L.Sholes cũng không cố tình muốn làm chậm tốc độ của người đánh máy. Trong thiết kế đầu tiên của Sholes, các chữ cái được đặt theo thứ tự abc thành hai hàng và khi thử nghiệm máy chữ với thiết kế này, các thanh kim loại đại diện cho các chữ cái trong máy chữ thường xuyên mắc kẹt vào nhau khi đánh máy nhanh, gây khó khăn cho người đánh máy. Điều này dẫn tới việc Sholes phải nghiên cứu để sắp xếp lại các chữ cái theo một thứ tự hợp lý hơn, đồng thời cũng giảm tốc độ của người đánh máy đi để các thanh kim loại không dễ bị kẹt như trước nữa. Mất hơn 5 năm để nghiên cứu cùng với Amos Densmore, anh em của người bảo trợ trong dự án này cho Sholes, họ cùng nhau xếp lại thứ tự của các chữ cái trên bàn phím thành 4 hàng và sau đó đã bán thành công phát minh của mình cho một nhà sản xuất máy chữ chuyên nghiệp, E.Remington and Sons. Remington thực hiện một vài thay đổi nhỏ (ví dụ việc đưa chữ R lên hàng chữ trên cùng thay cho dấu . đang ở đó để làm sao người ta có thể đánh được cụm từ TYPE WRITER trên cùng một hàng) và đưa ra mẫu bàn phím QWERTY gần giống với mẫu bàn phím hiện nay.

Trên thực tế, đây không phải là mẫu bàn phím có hiệu quả cao nhất nếu xét về tốc độ đánh máy và cũng lại không phải là mẫu bàn phím được tối ưu cho nhiều ngôn ngữ khác nhau (nghiên cứu của Sholes và Densmore hoàn toàn chỉ dựa vào tiếng Anh). Tuy vậy, với sự phát triển của máy tính cá nhân thì đây lại là mẫu bàn phím được sử dụng nhiều nhất. Một số mẫu bàn phím khác như Drovak mặc dù có hiệu suất đánh máy tốt hơn lại không phát triển được, có lẽ do người sử dụng chọn mẫu bàn phím có tính phổ biến cao hơn là chọn mẫu bàn phím có hiệu suất đánh máy cao hơn.

(pix courtesy of Xose Castro – Under Creative Commons License)

Read More...

Tại sao lại kiêng quét nhà vào 3 ngày Tết đầu năm?

Từ xưa dân ta đã có tục lệ là kiêng không quét nhà vào mùng 1 tới mùng 3 Tết. Không quét nhà, không đổ rác, tránh dọn dẹp vì sợ thần Tài sẽ theo đó mà đi ra khỏi nhà. Trong ba ngày này, vạn bất đắc dĩ phải quét nhà thì họ quét vào trong nhà và vun rác thành đống ở góc khuất nào đó, như một cách tích tụ tài lộc trong suốt cả năm.

Theo một điển tích của Trung Quốc ghi trong “Sưu thần ký”:

Có người lái buôn tên là Âu Minh, đi qua hồ Thanh Thảo được thủy thần cho một con hầu tên là Như Nguyệt, đem về nhà được vài năm thì Âu Minh ăn nên làm ra nhà rất giàu.

Một hôm, nhân ngày mồng một Tết, không biết vì lý do gì Âu Minh đánh Như Nguyệt, nó sợ quá chui vào đống rác ở góc nhà. Vợ Âu Minh không để ý nên vô tình quét nhà hót luôn cả đống rác có Như Nguyệt bên trong đổ đi. Từ đó nhà Âu Minh lại nghèo đi. Người ta bảo Như Nguyệt chính là thần tài và lập bàn thờ để thờ. (Có lẽ vì vậy mà bàn thờ thần tài thường để ở góc nhà).

Từ đó có tục kiêng hót rác trong ba ngày đầu năm sợ hót mất thần tài ẩn trong đó đổ đi, sự làm ăn sẽ không phát đạt.

Ở Việt Nam lại có chuyện “Sự tích cái chổi” để giải thích tập tục này. Nội dung chủ yếu có thể tóm tắt như sau:

Ngày xưa ở trên trời có một người đàn bà nấu ăn rất khéo tay nên Ngọc Hoàng giao cho bà chuyên trông nom công việc nấu ăn ở thiên trù. Nhưng bà lại có tật hay ăn vụng và tham lam. Bà ta yêu một lão chăn ngựa cho thiên đình. Đã nhiều phen bà lấy cắp rượu thịt trong thiên trù giấu đưa ra cho lão và cũng nhiều phen bà dắt lão lẻn vào kho rượu, mặc sức cho lão bí tỉ. Lệ nhà trời những người hầu hạ đều có thức ăn riêng, nhất thiết không được đụng chạm đến ngự thiện, dù là Ngọc Hoàng ăn thừa cũng vậy.

Một hôm, Ngọc Hoàng mở tiệc đãi quần thần. Giữa lúc cỗ đang bày lên mâm thì từ đàng xa, bà đã nghe tiếng lão chăn ngựa hát. Bà biết lão tìm mình. Bà lật đật ra đón và đưa giấu lão vào phía góc chạn. Trong bóng tối, trên giá mâm đặt ở gần đó có biết bao là mỹ vị mùi hương thơm phức. Đang đói sẵn, lão giở lồng bàn sờ soạng bốc lấy bốc để…Khi những người lính hầu vô tình bưng mâm ngự thiện ra thì bát nào bát ấy đều như đã có người nếm trước. Ngọc Hoàng thượng đế vừa trông thấy không ngăn được cơn thịnh nộ.

Tiếng quát tháo của Ngọc Hoàng dữ dội làm cho mọi người sợ hãi. Người đàn bà nấu bếp cúi đầu nhận tội và bị đày xuống trần, bắt phải làm chổi để phải làm việc luôn tay không nghỉ và tìm thức ăn trong những rác rưởi dơ bẩn của trần gian.

Lâu về sau, thấy phạm nhân bày tỏ nông nỗi là phải làm khổ sai ngày này qua tháng khác không lúc nào được nghỉ, Ngọc Hoàng thương tình ra lệnh cho nghỉ ba ngày trong một năm. Ba ngày đó là ba ngày Tết nguyên đán.

Bởi vậy đời sau trong dịp Tết nguyên đán, người ta có tục lệ kiêng không quét nhà để cho chổi được nghỉ.

(pix courtesy of ePi.Longo – Under Creative Commons License)

Read More...

Tại sao lại kiêng quét nhà vào 3 ngày Tết đầu năm?

Từ xưa dân ta đã có tục lệ là kiêng không quét nhà vào mùng 1 tới mùng 3 Tết. Không quét nhà, không đổ rác, tránh dọn dẹp vì sợ thần Tài sẽ theo đó mà đi ra khỏi nhà. Trong ba ngày này, vạn bất đắc dĩ phải quét nhà thì họ quét vào trong nhà và vun rác thành đống ở góc khuất nào đó, như một cách tích tụ tài lộc trong suốt cả năm.

Theo một điển tích của Trung Quốc ghi trong “Sưu thần ký”:

Có người lái buôn tên là Âu Minh, đi qua hồ Thanh Thảo được thủy thần cho một con hầu tên là Như Nguyệt, đem về nhà được vài năm thì Âu Minh ăn nên làm ra nhà rất giàu.

Một hôm, nhân ngày mồng một Tết, không biết vì lý do gì Âu Minh đánh Như Nguyệt, nó sợ quá chui vào đống rác ở góc nhà. Vợ Âu Minh không để ý nên vô tình quét nhà hót luôn cả đống rác có Như Nguyệt bên trong đổ đi. Từ đó nhà Âu Minh lại nghèo đi. Người ta bảo Như Nguyệt chính là thần tài và lập bàn thờ để thờ. (Có lẽ vì vậy mà bàn thờ thần tài thường để ở góc nhà).

Từ đó có tục kiêng hót rác trong ba ngày đầu năm sợ hót mất thần tài ẩn trong đó đổ đi, sự làm ăn sẽ không phát đạt.

Ở Việt Nam lại có chuyện “Sự tích cái chổi” để giải thích tập tục này. Nội dung chủ yếu có thể tóm tắt như sau:

Ngày xưa ở trên trời có một người đàn bà nấu ăn rất khéo tay nên Ngọc Hoàng giao cho bà chuyên trông nom công việc nấu ăn ở thiên trù. Nhưng bà lại có tật hay ăn vụng và tham lam. Bà ta yêu một lão chăn ngựa cho thiên đình. Đã nhiều phen bà lấy cắp rượu thịt trong thiên trù giấu đưa ra cho lão và cũng nhiều phen bà dắt lão lẻn vào kho rượu, mặc sức cho lão bí tỉ. Lệ nhà trời những người hầu hạ đều có thức ăn riêng, nhất thiết không được đụng chạm đến ngự thiện, dù là Ngọc Hoàng ăn thừa cũng vậy.

Một hôm, Ngọc Hoàng mở tiệc đãi quần thần. Giữa lúc cỗ đang bày lên mâm thì từ đàng xa, bà đã nghe tiếng lão chăn ngựa hát. Bà biết lão tìm mình. Bà lật đật ra đón và đưa giấu lão vào phía góc chạn. Trong bóng tối, trên giá mâm đặt ở gần đó có biết bao là mỹ vị mùi hương thơm phức. Đang đói sẵn, lão giở lồng bàn sờ soạng bốc lấy bốc để…Khi những người lính hầu vô tình bưng mâm ngự thiện ra thì bát nào bát ấy đều như đã có người nếm trước. Ngọc Hoàng thượng đế vừa trông thấy không ngăn được cơn thịnh nộ.

Tiếng quát tháo của Ngọc Hoàng dữ dội làm cho mọi người sợ hãi. Người đàn bà nấu bếp cúi đầu nhận tội và bị đày xuống trần, bắt phải làm chổi để phải làm việc luôn tay không nghỉ và tìm thức ăn trong những rác rưởi dơ bẩn của trần gian.

Lâu về sau, thấy phạm nhân bày tỏ nông nỗi là phải làm khổ sai ngày này qua tháng khác không lúc nào được nghỉ, Ngọc Hoàng thương tình ra lệnh cho nghỉ ba ngày trong một năm. Ba ngày đó là ba ngày Tết nguyên đán.

Bởi vậy đời sau trong dịp Tết nguyên đán, người ta có tục lệ kiêng không quét nhà để cho chổi được nghỉ.

(pix courtesy of ePi.Longo – Under Creative Commons License)

Read More...

Tên gọi các biển Hắc Hải, Hồng Hải và Hoàng Hải được xuất phát từ đâu?

Hoàng Hải (biển màu vàng) là chỉ vùng biển nằm giữa Trung Quốc và bán đảo liên Triều. Nếu bạn hay theo dõi tình hình chiến sự giữa Triều Tiên và Hàn Quốc thì sẽ thấy Hoàng Hải được nhắc tới rất nhiều. Sở dĩ Hoàng Hải có màu vàng là do phù sa của các con sông tại Trung Quốc đổ ra có màu vàng, dẫn tới màu của biển cũng vì thế mà vàng theo (chủ yếu là phù sa từ sông Hoàng Hà).

Cũng giống như Hoàng Hải, cái tên Hồng Hải (biển màu đỏ) được đặt ra là do màu sắc của vùng biển này quả thật có màu đỏ. Hồng Hải có thể coi là một vịnh nhỏ của Ấn Độ Dương nằm giữa châu Phi và châu Á. Biển này thông ra đại dương ở phía nam thông qua eo biển Bab el Mandeb và vịnh Aden. Tại phía bắc là bán đảo Sinai, vịnh Aqaba và vịnh Suez (nối vào kênh đào Suez). Biển này dài khoảng 1.900 km và chỗ rộng nhất là trên 300 km. Lý do tạo ra màu đỏ của biển là do một loại tảo lam có màu đỏ Trichodesmium erythraeum gần với nước bề mặt. Tuy vậy, một số người khác cho rằng nó dùng để chỉ các dãy núi giàu khoáng chất màu đỏ gần đó được gọi là “הרי אדום” (harei edom). Edom, có nghĩa là “nước da hồng hào”, cũng là một tên gọi khác trong tiếng Hêbrơ để chỉ khuôn mặt có màu đỏ của Esau trong Kinh Thánh (anh của Jacob) và dân tộc là hậu duệ của ông, người Edom, và điều này lại đưa ra một khả năng khác của tên gọi Hồng Hải. Cũng có sự suy đoán là tên gọi Hồng Hải có được là do dịch sai của cái mà nó gọi là Hồng Hải trong câu chuyện trong Kinh Thánh về Exodus. Ngoài ra, một số ngôn ngữ châu Á thường sử dụng màu sắc để chỉ hướng, do vậy Hồng Hải cũng có thể có nghĩa là vùng biển phía Nam.

Tương đồng với cách sử dụng màu sắc này, Hắc Hải (vùng biển màu đen) dường như được đặt tên không phải là để chỉ màu sắc của biển mà là để chỉ hướng bởi màu đen trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thời Trung Cổ có nghĩa là hướng Bắc. Trên thực tế, Hắc Hải có màu bình thường như các vùng biển khác.

Ngoài Hắc Hải, Hồng Hải và Hoàng Hải là các vùng biển được đặt tên theo màu sắc thì còn có thể kể tới Bạch Hải (vùng biển màu trắng) nằm ở vùng tây bắc nước Nga. Màu trắng ở đây có thể được coi là xuất phát từ băng tuyết mỗi năm.

(pix courtesy of jcsuperstar60 – Under Creative Commons License)

Read More...

Tên gọi các biển Hắc Hải, Hồng Hải và Hoàng Hải được xuất phát từ đâu?

Hoàng Hải (biển màu vàng) là chỉ vùng biển nằm giữa Trung Quốc và bán đảo liên Triều. Nếu bạn hay theo dõi tình hình chiến sự giữa Triều Tiên và Hàn Quốc thì sẽ thấy Hoàng Hải được nhắc tới rất nhiều. Sở dĩ Hoàng Hải có màu vàng là do phù sa của các con sông tại Trung Quốc đổ ra có màu vàng, dẫn tới màu của biển cũng vì thế mà vàng theo (chủ yếu là phù sa từ sông Hoàng Hà).

Cũng giống như Hoàng Hải, cái tên Hồng Hải (biển màu đỏ) được đặt ra là do màu sắc của vùng biển này quả thật có màu đỏ. Hồng Hải có thể coi là một vịnh nhỏ của Ấn Độ Dương nằm giữa châu Phi và châu Á. Biển này thông ra đại dương ở phía nam thông qua eo biển Bab el Mandeb và vịnh Aden. Tại phía bắc là bán đảo Sinai, vịnh Aqaba và vịnh Suez (nối vào kênh đào Suez). Biển này dài khoảng 1.900 km và chỗ rộng nhất là trên 300 km. Lý do tạo ra màu đỏ của biển là do một loại tảo lam có màu đỏ Trichodesmium erythraeum gần với nước bề mặt. Tuy vậy, một số người khác cho rằng nó dùng để chỉ các dãy núi giàu khoáng chất màu đỏ gần đó được gọi là “הרי אדום” (harei edom). Edom, có nghĩa là “nước da hồng hào”, cũng là một tên gọi khác trong tiếng Hêbrơ để chỉ khuôn mặt có màu đỏ của Esau trong Kinh Thánh (anh của Jacob) và dân tộc là hậu duệ của ông, người Edom, và điều này lại đưa ra một khả năng khác của tên gọi Hồng Hải. Cũng có sự suy đoán là tên gọi Hồng Hải có được là do dịch sai của cái mà nó gọi là Hồng Hải trong câu chuyện trong Kinh Thánh về Exodus. Ngoài ra, một số ngôn ngữ châu Á thường sử dụng màu sắc để chỉ hướng, do vậy Hồng Hải cũng có thể có nghĩa là vùng biển phía Nam.

Tương đồng với cách sử dụng màu sắc này, Hắc Hải (vùng biển màu đen) dường như được đặt tên không phải là để chỉ màu sắc của biển mà là để chỉ hướng bởi màu đen trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thời Trung Cổ có nghĩa là hướng Bắc. Trên thực tế, Hắc Hải có màu bình thường như các vùng biển khác.

Ngoài Hắc Hải, Hồng Hải và Hoàng Hải là các vùng biển được đặt tên theo màu sắc thì còn có thể kể tới Bạch Hải (vùng biển màu trắng) nằm ở vùng tây bắc nước Nga. Màu trắng ở đây có thể được coi là xuất phát từ băng tuyết mỗi năm.

(pix courtesy of jcsuperstar60 – Under Creative Commons License)

Read More...

Tiền giấy được sử dụng lần đầu tiên tại quốc gia nào?

Tiền giấy được sử dụng đầu tiên vào năm 812 sau Công Nguyên tại một quốc gia châu Á. Không quá khó để bạn đoán được đó là quốc gia nào bởi trong thời điểm đó, Trung Quốc thực sự là cái nôi của những phát minh khoa học có thể thay đổi được cả thế giới.

Tiền giấy thời nhà Tống

Tiền giấy được sử dụng đầu tiên tại Trung Quốc vào thời nhà Tống này có lẽ được dùng để … chống kẻ trộm. Thường thì khi quan thu thuế trở về từ các tỉnh, hoặc khi họ muốn vận chuyển tiền bạc từ nơi này sang nơi khác, việc chuyển tiền kim loại (các nén vàng, nén bạc) tốn công sức và quan trọng là những túi đựng đầy tiền vàng, tiền bạc sẽ dễ dàng được nhận ra bằng mắt thường. Lúc đó thì quan quân triều đình sẽ trở thành miếng mồi ngon cho lục lâm thảo khấu. Không có cách nào để chạy trốn khỏi bọn cướp hung hãn khi mình đang chở nặng vàng, bạc ngoài cách dễ nhất là không chở vàng bạc nữa và biến chúng thành tiền giấy. Tuy nhiên trong giai đoạn đầu tiên khi phát hành thì tiền giấy và tiền kim loại vẫn được sử dụng song hành cùng nhau.

Chỉ tới thời nhà Nguyên với Thành Cát Tư Hãn thì tiền giấy mới được sử dụng như là dạng tiền tệ chính. Tuy nhiên, việc in quá nhiều tiền giấy lại dẫn tới lạm phát mạnh và cuối cùng nhà Minh lại cấm không sử dụng tiền giấy và quay lại sử dụng tiền kim loại vào năm 1455. Ở châu Âu, cho tới tận năm 1660 thì đồng tiền giấy đầu tiên mới được in ra bởi tổ chức tiền thân của Ngân hàng Stockholm. Tiếp theo đó, khi các học thuyết kinh tế phát triển hơn, các nước bắt đầu sử dụng tiền giấy và chuyển dần sang chế độ phi kim bản vị.

Read More...

Tiền giấy được sử dụng lần đầu tiên tại quốc gia nào?

Tiền giấy được sử dụng đầu tiên vào năm 812 sau Công Nguyên tại một quốc gia châu Á. Không quá khó để bạn đoán được đó là quốc gia nào bởi trong thời điểm đó, Trung Quốc thực sự là cái nôi của những phát minh khoa học có thể thay đổi được cả thế giới.

Tiền giấy thời nhà Tống

Tiền giấy được sử dụng đầu tiên tại Trung Quốc vào thời nhà Tống này có lẽ được dùng để … chống kẻ trộm. Thường thì khi quan thu thuế trở về từ các tỉnh, hoặc khi họ muốn vận chuyển tiền bạc từ nơi này sang nơi khác, việc chuyển tiền kim loại (các nén vàng, nén bạc) tốn công sức và quan trọng là những túi đựng đầy tiền vàng, tiền bạc sẽ dễ dàng được nhận ra bằng mắt thường. Lúc đó thì quan quân triều đình sẽ trở thành miếng mồi ngon cho lục lâm thảo khấu. Không có cách nào để chạy trốn khỏi bọn cướp hung hãn khi mình đang chở nặng vàng, bạc ngoài cách dễ nhất là không chở vàng bạc nữa và biến chúng thành tiền giấy. Tuy nhiên trong giai đoạn đầu tiên khi phát hành thì tiền giấy và tiền kim loại vẫn được sử dụng song hành cùng nhau.

Chỉ tới thời nhà Nguyên với Thành Cát Tư Hãn thì tiền giấy mới được sử dụng như là dạng tiền tệ chính. Tuy nhiên, việc in quá nhiều tiền giấy lại dẫn tới lạm phát mạnh và cuối cùng nhà Minh lại cấm không sử dụng tiền giấy và quay lại sử dụng tiền kim loại vào năm 1455. Ở châu Âu, cho tới tận năm 1660 thì đồng tiền giấy đầu tiên mới được in ra bởi tổ chức tiền thân của Ngân hàng Stockholm. Tiếp theo đó, khi các học thuyết kinh tế phát triển hơn, các nước bắt đầu sử dụng tiền giấy và chuyển dần sang chế độ phi kim bản vị.

Read More...

Phần mềm của chính phủ Trung Quốc đã từng xếp mèo Garfield vào dạng khiêu dâm?

Garfield là một nhân vật nổi tiếng và hái ra tiền tại Mỹ nhưng ở các nước khác ngoài Mỹ, số tiền thu được từ Garfield thậm chí còn nhiều hơn vài lần so với số tiền thu được tại Mỹ. Ví dụ như Garfield: A Tail of Two Kitties chỉ thu được 20 triệu USD tại Mỹ nhưng đã thu được tới 80 triệu USD từ các nước khác sau khi phát hành. Không phải là ngoại lệ khi tại Trung Quốc, chú mèo hóm hỉnh Garfield cũng nhận được sự hâm mộ lớn. Khi ra mắt khán giả Beijing vào ngày 11/8/2006, chỉ trong tuần đầu tiên Garfield đã mang lại cho các nhà sản xuất 14 triệu yuan, nhiều hơn 6 triệu yuan so với Ice Age 2 và 3 triệu yuan so với Car của Pixar.

Tuy nhiên, khi chính phủ Trung Quốc muốn cài đặt phần mềm Green Dam để theo dõi, kiểm soát và ngăn chặn các nội dung xấu dưới con mắt của chính phủ Trung Quốc, phần mềm này trong lần kiểm tra đầu tiên đã chặn luôn tất cả các hình ảnh Johnny Depp, Garfield, Paris Hilton và tất cả các hình ảnh có chứa thịt sống! Bỏ qua trường hợp của Paris Hilton, thật khó hiểu khi Garfield cũng bị coi là hình ảnh khiêu dâm.

Green Dam là phần mềm đã tốn mất của chính phủ Trung Quốc hơn 7 triệu USD và đã bị chỉ trích rất nhiều khi chính phủ nước này muốn triển khai nó. Tuy vậy, dưới con mắt của Trung Quốc thì đây là một biện pháp tích cực để bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những nội dung độc hại và ít nhiều thì họ cũng có lý. Thế nhưng, Garfield thì vô tội và thật không may cho người sử dụng Internet Trung Quốc nếu họ không được đọc những mẩu hoạt họa hóm hỉnh với nhân vật Garfield nữa.

(pix courtesy of World of Oddy – Under Creative Commons License)

Read More...

Phần mềm của chính phủ Trung Quốc đã từng xếp mèo Garfield vào dạng khiêu dâm?

Garfield là một nhân vật nổi tiếng và hái ra tiền tại Mỹ nhưng ở các nước khác ngoài Mỹ, số tiền thu được từ Garfield thậm chí còn nhiều hơn vài lần so với số tiền thu được tại Mỹ. Ví dụ như Garfield: A Tail of Two Kitties chỉ thu được 20 triệu USD tại Mỹ nhưng đã thu được tới 80 triệu USD từ các nước khác sau khi phát hành. Không phải là ngoại lệ khi tại Trung Quốc, chú mèo hóm hỉnh Garfield cũng nhận được sự hâm mộ lớn. Khi ra mắt khán giả Beijing vào ngày 11/8/2006, chỉ trong tuần đầu tiên Garfield đã mang lại cho các nhà sản xuất 14 triệu yuan, nhiều hơn 6 triệu yuan so với Ice Age 2 và 3 triệu yuan so với Car của Pixar.

Tuy nhiên, khi chính phủ Trung Quốc muốn cài đặt phần mềm Green Dam để theo dõi, kiểm soát và ngăn chặn các nội dung xấu dưới con mắt của chính phủ Trung Quốc, phần mềm này trong lần kiểm tra đầu tiên đã chặn luôn tất cả các hình ảnh Johnny Depp, Garfield, Paris Hilton và tất cả các hình ảnh có chứa thịt sống! Bỏ qua trường hợp của Paris Hilton, thật khó hiểu khi Garfield cũng bị coi là hình ảnh khiêu dâm.

Green Dam là phần mềm đã tốn mất của chính phủ Trung Quốc hơn 7 triệu USD và đã bị chỉ trích rất nhiều khi chính phủ nước này muốn triển khai nó. Tuy vậy, dưới con mắt của Trung Quốc thì đây là một biện pháp tích cực để bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những nội dung độc hại và ít nhiều thì họ cũng có lý. Thế nhưng, Garfield thì vô tội và thật không may cho người sử dụng Internet Trung Quốc nếu họ không được đọc những mẩu hoạt họa hóm hỉnh với nhân vật Garfield nữa.

(pix courtesy of World of Oddy – Under Creative Commons License)

Read More...

Bạn biết gì về dưa hấu?

Nếu như ở Việt Nam thì Mai An Tiêm là người có công đầu tiên đưa dưa hấu vào trồng thì ở trên thế giới, dưa hấu đã được trồng rất lâu tại phía Nam của châu Phi. Dưa hấu thuộc họ quả mọng (berry – bao gồm tất cả những quả có nhân/cùi chứa nước bên trong vỏ hình oval như cà chua, nho, dâu …)

Điều đáng ngạc nhiên nhất ở dưa hấu là chúng có giới tính. Nghĩa là có quả dưa hấu đực và quả dưa hấu cái. Quả dưa hấu cái thường lớn hơn, ngọt hơn và có ít hột/hạt hơn. Để phân biệt chính xác giới tính của dưa hấu, người ta thường nhìn vào vòng tròn ở phía dưới đáy của quả dưa. Dưa hấu đực có vòng tròn bé, nhiều khi chỉ bằng đồng xu trong khi dưa hấu cái lại có vòng tròn lớn hơn rất nhiều. Đây cũng là đặc điểm để nhận dạng khi mua dưa hấu được ngọt và ít hột (ngoài ra bạn cũng nên chú ý tới khối lượng của dưa so với kích thước của dưa, vỗ vào dưa xem tiếng kêu như thế nào…)

Kích thước của dưa hấu cũng rất đa dạng. Kỷ lục thế giới Guinness vào năm 1998 ghi nhận quả dưa hấu nặng tới 262 pound (tức là tương đương với 199 kg, nặng hơn nhiều so với một người bình thường).

Ăn dưa hấu đặc biệt tốt cho cơ thể. Điểm thứ nhất, chúng không dính dáng gì chất béo và cholesterol. Điểm thứ hai, chúng chứa rất nhiều vitamin A, B6 và C. Thứ ba, chúng có nhiều các nguyên tố vi lượng tốt cho sức khỏe. Chả thế mà người ta nói rằng chúng góp phần chữa được các bệnh hen suyễn, viêm khớp, đái đường, ung thư ruột, xơ vữa động mạch. Cũng theo một nghiên cứu vui, hai quả dưa hấu có tác dụng với cơ thể của bạn tương đương với một viên Viagra đấy!

Một trong những điều thú vị khác của dưa hấu là đây là loại quả mà con người ăn không tha bất cứ một thứ gì. Ruột dưa hấu đương nhiên là ai cũng ăn được, thế nhưng hạt dưa hấu và cả vỏ dưa hấu cũng được người Trung Quốc sử dụng trong thực phẩm của mình.

(pix courtesy of kali.ma – Under Creative Commons License)

Read More...